***

Półmetek serii

Powstało już sześć z zaplanowanych dwunastu monet. Po Lwie Nemejskim, na rewersie którego dorzucone w ostatniej chwili złocenie zmieniło kompletnie charakter całej serii (pisałam o tym tu), kolejne monety projektowałam już tak, żeby obszar pozłocony był plastycznie i ikonograficznie uzasadniony. Uszlachetnienie monety nie może przytłaczać, ani psuć jej wizerunku. Ma ją… uszlachetniać.

Największym wyzwaniem projektowym tej pierwszej części serii okazały się Stajnie Augiasza i to nie dlatego, że nie miałam pomysłu na kompozycję. Wręcz odwrotnie. Pomysł na kompozycję miałam. Problem był… w złoceniu.

W Hydrze Lernejskiej, Łani Kerynejskiej, Dziku Erymantejskim i w Ptakach Stymfalijskich wszystko było oczywiste: złocimy trzy (z pierwszego planu) niewielkie głowy hydry, rogi łani (choć łania w sumie nie powinna mieć poroża, bo to samica jelenia lub daniela! ale mit, to mit…), kły (szable i fajki) dzika, a w Ptakach – śmiercionośne pióra. Ale co można pozłocić w scenie ze stajni Augiasza? No przecież nie płynące w wodzie końskie odchody! 😉 Wątpię nawet, by emitent się na to zgodził. Na projekcie są oczywiście, jak to w stajni Augiasza – zarówno byki, jak i koń. Koń nie ma uprzęży, ani uzdy (skoro zwierzęta miały móc uciekać swobodnie, to musiały być niczym nieskrępowane) – niespecjalnie więc co można mu pozłocić. Rogi byka też odpadają, bo siódmą monetą w serii ma być Byk Kreteński i zaplanowałam, że tam właśnie rogi będą złote. Nie ma mowy o powielaniu motywu. Z kolei pozłocona woda wyglądałaby, jak wielka plackowata i bezkształtna masa. No więc co? No chyba tylko jakiś motyw architektoniczny w rękach Herkulesa, który nie przytłaczałby optycznie kompozycji, a jednocześnie miałby odpowiednią dla wysiłku herosa masę. Nie mogło to być żadne lekkie piórko, ani delikatny przedmiot, bo scena musiała oddawać trud „udrażniania” stajni. Padło na kolumnę i to dorycką, choć na początku planowałam zwykły blok marmuru. Kolumna nie wygląda ani na zbyt masywną, ani na zbyt filigranową. Zobaczcie sami poniżej.

Hydra Lernejska

Niue 2019.

Łania Kerynejska

Niue 2020.

Dzik Erymantejski

Niue 2021.

Stajnie Augiasza

Niue 2021.

Ptaki Stymfalijskie

Niue 2022.

Pierwsze sześć monet serii na awersie ma wizerunek królowej Elżbiety II. Następne sześć, ze względu na śmierć monarchini w 2022 roku, będzie miało zmieniony awers.

edit: pierwsze 6 monet serii tu.

***

W tym projekcie chciałam trochę pobawić się anatomią. Wszak Herkules to mięśniak, który poradził sobie ze słynnymi 12 pracami zleconymi przez króla Myken, Eurysteusza. Pierwszą jego pracą miało być zabicie lwa z Nemei i oskórowanie go. Lew ów miał skórę, której nie mogło przebić żadne ostrze. Herkulesowi nie udało się pokonać go ani strzałami, mieczem czy maczugą. Jak go więc zabił? Cała nowożytna sztuka europejska maluje lub rzeźbi Herkulesa duszącego lub rozrywającego paszczę lwa gołymi rękoma. Wariant drugi wydał mi się bardziej dramatyczny. A zatem na rewersie narysowałam Herkulesa, który rozrywa paszczę mitologicznego zwierza.

Pierwotnie projekt nie zakładał żadnego złocenia. Ku mojemu ubolewaniu i niestety już po wybiciu monety, zdecydowano o pozłoceniu jakiegoś elementu. Ponieważ nie nadawała się do tego maczuga schowana za nogą Herkulesa, padło na głowę lwa. Złocenie grzywy bardzo spłyciło relief i na wybitej monecie złoty „placek” zaburzył czytelność całej sceny. Szkoda.

Awers: na pierścieniu wokół krawędzi medaliony z 12 pracami Herkulesa. Pozłocona scena z pierwszą pracą.

O tej monecie:

„(…) this is an early look, but we’re reassured by the mints track record of issuing sketches and renders at this stage, which then go on to be realised as quite superb physical coins.” AgAuNews

„Since then, we’ve recieved the CGI renders that the Mint of Poland puts out for its premium issues and we can see the potential of this one much more clearly now.” AgAuNews

***

Na rewersie scena z Iliady Homera: Achilles zabija Hektora pod murami Troi. Wstawka z hematytu na tarczy umierającego Hektora nie jest tu przypadkiem. Hematyt zwany jest kamieniem wojowników. Jego nazwa pochodzi z języka greckiego: αἷμα [haima] oznacza „krew”, a haimatites — „krwisty”. To pospolity minerał, tlenek żelaza, który po sproszkowaniu przybiera barwę czerwoną. W starożytnym Babilonie hematyt był amuletem noszonym przez wojowników podczas wojen.

Kompozycja monety (dwie walczące postacie ujęte prawie z profilu) subtelnie nawiązuje do czerwonofigurowych i czarnofigurowych waz greckich. Pierwotnie myślałam nawet o kolorystyce czerwono-czarnej (rodowanie, black proof versus czerwone złoto lub platerowanie miedzią) wszystkich rewersów w tej serii.

Recenzja monety:

„We always cheer up when we hear Numiartis have something new coming out, mainly because you’re almost guaranteed to get something special. With such quality releases as the Minotaur, Ares, (…) and recently, the superb Poseidon, they have a standard of output matched by few others, no doubt aided by choosing to work with some of the best in the industry like CIT and the Mint of Poland.” AgAuNews

***

„Minotaur” to druga w tej serii moneta po „Koniu Trojańskim”.

Na rewersie niezgrabny, ciężki potwór z głową byka biegnie w kierunku Tezeusza. W jednej ręce trzyma typowy dla kultury minojskiej labrys (topór o podwójnym ostrzu), w drugiej – łańcuch od kiścienia zakończonego najeżoną kolcami kulą.  Pod jego stopami leżą czaszki, szkielety i resztki broni jego ofiar. Tezeusz broni się magicznym mieczem. U jego biodra wisi motek z nicią Ariadny. W tle mury Labiryntu ze śladami stoczonych walk z krwiożerczym potworem. Scenę z tarasów swojego pałacu w Knossos obserwuje Minos, król Krety, który zlecił Dedalowi zbudowanie Labiryntu i uwięził tam Minotaura.

Na awersie uzbrojony strażnik pilnuje wejścia do Labiryntu. Na kolumnie po prawej stronie wiszą dwa skrzyżowane labrysy do obrony przed Minotaurem, które były w posiadaniu króla Minosa. Od słowa „labrys” w języku lidyjskim pochodzi nazwa labyrinthos. Stąd na awersie na nadprożu widnieje grecki napis λαβύρινθος. Wejście do Labiryntu wieńczy słynna rzeźba Antonio Canovy: Tezeusz depczący pokonanego Minotaura. To swego rodzaju graficzny kontrapunkt, analogicznie do Grupy Laokoona na rewersie „Konia Trojańskiego”. Na wazie, do której wstawiono włócznie, widnieje motyw Tezeusza walczącego z Minotaurem.

O tej monecie:

„It’s always a pleasure to get an exclusive look at a new coin and when it was as outstanding as last years Trojan Horse coin, it’s a real treat.”: AgAuNews

„Love the design”: SilverStackers Forum